Tasavvuf ve Nefis Terbiyesi Nedir?

Tasavvuf terbiyesi, Allah ve Rasulünün (s.a.v) öğrettiği edep üzere kurulmuş manevi bir ahlak eğitim sistemidir. Bu sistemin hedefi, takva ve edeple Allah’u Teala’nın rızasına ulaşmış olgun insan yetiştirmektir.

Tasavvuf terbiyesinin merkezinde olgun bir mümin (mürşidi kamil) bulunur. Bu kişiye mürşit denir. Mürşit insanları terbiye yetkisini halktan değil, Cenab-ı Hak’tan alır. İnsanları terbiye etme işi yani nefis terbiyesi, ilim ve irfan ister. Gerçek anlamda terbiye görmeyen kişi, bir başkasını terbiye edemez.

Bu anlamda büyük mürşit, Ebu Hafs Haddad (k.s) tasavvuf nedir kısaca şöyle tarif etmiştir:

Tasavvuf bütünüyle edepten ibarettir. İnsanın yaşadığı her anın, her halin ve her makamın kendine göre bir edebi vardır. Bu edebe her zaman riayet eden kimse, Allah dostu olur.

Edebi korumayan kimse, her ne kadar kendisini güzel bir halde zannetse bile, esasen onun Allah katında yeri ve bir değeri yoktur. Bu kimse kendisinin ilahî huzurda kabul gördüğünü düşünse de, aslında oradan çok uzaktadır.”

Hucviri, Keşfu’l-Mahcub, 51; Sühreverdi, Avarif, 54.

İnsanın terbiye edilip eğitildiği bu okula, samimiyetle girilir. Sabredip bu eğitime devam edenler Allah’ın izniyle hedefe ulaşır, ilahi dostluk diplomasını alır. Nihayet bu okuldan edeple mezun olur.

Tasavvuf ve nefis terbiyesi olarak gaye, insana ulaşmak ve onu ilahi terbiye ile buluşturmaktır. İslam’ın her daveti insan içindir. Dolayısıyla her insanın yaratılışı (fıtrat) farklı farklıdır. Her insanın Allah ile muhabbeti ve münasebeti taşıdığı yaratılışına göre farklılık arz eder.

Bunu mürşit olan Allah dostları, “Allah’a giden yollar mahlukatın sayısıncadır” sözleriyle anlatırlar…

İşte tasavvuf büyükleri, dinin asıllarından hiçbir taviz vermeden değişik usuller kullanarak, insana ulaşmaya ve onu keşfetmeye, kabiliyetlerini ise ortaya çıkarmaya çalışmışlardır.

Mürşitlerin, bir müridin Allah vergisi yeteneklerinin ne olduğunu ortaya çıkaracak bu eğitim sürecine “seyri sülûk” denir. Daha iyi anlamak için seyri sülük ne kadar sürer adlı yazımızı okumalısınız.

Tasavvuf da Nefis Terbiyesi Nereden Alınmıştır?

Tasavvuf büyükleri terbiye metotlarını Kur’an ve sünnetten almışlardır. Bununla beraber insanlığın ortak değerlerini ve tecrübelerini kullanmışlardır: Bu yaklaşımlarında ise nefis terbiyesi için:

“Hikmet müminin yitik malıdır, nerede bulursa onu almaya en fazla hak sahibi odur’ hadisini esas almışlardır

Tirmizi, ilim, 19; Ibnu Mace Zühd, 10.

Tasavvuf, yine dinimizin tasvip ettiği örf, adet ve maslahat gibi prensiplerden de istifade etmişlerdir. Bizden önceki dinlerin İslam dinince değiştirilmeyen ölçülerini ve ahlaki değerlerini gerekli oldukça değerlendirmişlerdir. Bütün bunları yaparken nefsi terbiye etmek için şu temel kuralı devamlı göz önünde bulundurmuşlardır:

“Ana ilkelerde taklit yasaktır. Fakat, ilkelerin gerçekleşmesine yardımcı olacak taktik ve metotlarda taklit etmek serbesttir. “

Bu şu demektir:

Nefis nasıl terbiye edilir için metotlar belirlenirken İslam dininin temel esaslarına ters olan hiçbir şey kabul edilemez; dinin bir parçası gibi gösterilemez. Ancak İslam’ın dışındaki dinlerin ve milletlerin kabul ettiği bir gerçek, İslam dininin özüne ters düşmüyorsa, nefis terbiyesi nasıl yapılır hususunda ondan istifade edilebilir.

Bir diğer ifadeyle bu gerçekler, diğer dinlerin veya felsefelerin temel ilkesi değilse, onu taklit etmek dinimizce serbesttir. Nitekim, Hz. Rasululah (s.a.v) Efendimiz, Hendek harbinde İran bölgesinde yaşayan Farisîlerin hendek kazma usulünü benimsemiş ve kullanmıştır.

Bunu savaş sırasında ve başarılı olmak için yapmıştır, güzel sonuç da almıştır. Bir ibadetin hedefine hizmet eden şeyler, o ibadet gibi kıymetlidir. Tasavvuf büyüklerinin farklı dinlerden yaptıkları istifade ve terbiyeler bu maksatladır.

Onların bu geniş anlayışını ve insanları bu denli kucaklayışını tam anlamayanlar, tasavvufu dış kaynaklı bir hareket olarak değerlendirmişlerdir. Halbuki mesele biraz incelendiğinde ve akıl ve mantıkla değerlendirildiğinde anlaşılacaktır.

Nefis terbiyesi nasıl olur konusunu daha iyi anlamak için önceden yazmış olduğumuz “Allah Teâlâ’yı kullara sevdirmek” adlı yazımızı okuyabilirsiniz.

https://dinmatik.com/allah-tealayi-kullara-sevdirmek/

Sonradan İslam’ı kabul eden Fransız bilim adamı Roger Garaudy tasavvufta nefis terbiyesi için şöyle ifade ediyor:

Tasavvuf, Hristiyan mistisizminden alınmamıştır. Yeni Eflatunculuk adlı felsefi anlayıştan ise asla kaynaklanmamıştır. Hint bilgeliğinden de doğmamıştır. Tasavvufun kaynağı Kur’an’dır.”

Şu halde, ‘Tasavvuf nedir?’ sorusunu veya ‘nefis terbiyesi nedir?’ sorusunu İslam’a girmeyen, Kur’an ve Sünnet ilmini gereği gibi bilmeyenlere sormak yanlış olur.

Bu soruyu İslam’ı, temel esaslarından öğrenip tasavvuf yolunu oluşturan mimarlara sormak gerekir. Çünkü tasavvuf ayrı bir din değil, İslam’ın içinde bir anlayıştır. Bu yüzden tasavvufun mimarları onu binlerce değişik açıdan tanıtmışlar ve tasavvuf nedir kısaca değil binlerce yönden açıklamışlardır.

Bu tarifler, İmam Sühreverdi’nin (632/1234) tespitine göre bini geçmekte, 9 sufi alim Zerruk’un (899/1493) ifadesiyle de iki bine ulaşmaktadır.

Tasavvuf Düşüncesi Anlayışı Nedir?

Nefis terbiyesi için yani nefis nasıl terbiye edilir sorusuna cevap bulmak için öncelikle tasavvuf düşüncesi ve anlayışı öğrenilmesi gerekir.

Tasavvuf ve nefis terbiyesi adlı bu yazımızda anlatılmak istenen şudur: Tasavvuf güzel ahlaktan ibarettir. Güzel ahlak, Allahu Teala’nın edebi ile edeplenmektir. Bu, içi ve dışıyla Allah adamı olmak demektir. Bu güzelliği elde etmenin yolu, samimiyetle Allah’ın Sevgilisi Hz. Muhammed’e (s.a.v) uymaktır.

Ona uyan Yüce Allah’a dost olur. Allah’a dost olan kimse, dünya ve ahiretin şerefini bulur, ebediyyen kurtulur. Bu sonuç her insan için en büyük hedeftir.

Bu dostluğun ve güzel kulluğun merkezi ise kalptir. Onun için ise nefis terbiyesi öncesinden kalp terbiyesine başlamak gerekir. Zira insanı, güzel kulluk gibi büyük bir davaya hazırlamak en mühim görevdir. Bu önemli görev her mümini yakından ilgilendirir.

Nefis terbiyesi sohbetleri gibi Tasavvuf hakkında daha geniş bilgi edinilebilmesi için tasavvuf nedir adlı dev rehber oluşturduk. Daha fazla bilgi için rehberimizi okumanızı tavsiye ederiz.


Bir Cevap Yazın

%d blogcu bunu beğendi: